Reprezentacja Brazylii na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1920 liczyła 19 zawodników (wyłącznie mężczyzn), którzy startowali w pięciu spośród 25 rozgrywanych dyscyplin (według różnych źródeł w 22 lub 25 dyscyplinach rywalizowano na igrzyskach (sporty wodne bywają liczone jako jeden sport))[1]. Zawodnicy z tego kraju zdobyli trzy medale (po jednym z każdego koloru), wszystkie w strzelectwie. Chorążym reprezentacji był strzelec Afrânio da Costa[2]. Nie można jednoznacznie wskazać najmłodszego i najstarszego zawodnika, gdyż brakuje danych dotyczących urodzin wielu z nich. Najstarszym potwierdzonym uczestnikiem igrzysk był strzelec Sebastiăo Wolf (51 lat i 179 dni) a najmłodszym Ângelo Gammaro (24 lata i 340 dni)[1].
Był to pierwszy oficjalny start tej reprezentacji na igrzyskach olimpijskich (jeden reprezentant Brazylii wystartował nieoficjalnie 20 lat wcześniej)[2]. Najlepszy wynik na tych igrzyskach osiągnął Guilherme Parãense, który zdobył złoto w pistolecie wojskowym z 30 metrów. Parãense i da Costa jako jedyni w ekipie zdobyli po dwa medale[1].
Tło startu
Narodowy Komitet Olimpijski tegoż kraju powstał w 1914 roku, a przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski został zatwierdzony dopiero w 1935 roku[3]. Mimo to Brazylijczycy startowali do tego czasu na igrzyskach aż cztery razy, w tym tylko pierwszy jest uznawany za nieoficjalny[3]. W 1900 roku na igrzyskach w Paryżu wystąpił lekkoatleta Adolphe Klingelhoeffer (syn brazylijskiego dyplomaty), który przez wiele źródeł uznawany jest za reprezentanta Francji, jednak badania wykazały, że w czasie igrzysk reprezentował Brazylię[4].
1 lipca 1920 ekipa brazylijska rozpoczęła swą podróż do Europy na statku Curvello. Był to statek bez jakichkolwiek wygód, nie było na nim np. mebli i wody pitnej. Po dopłynięciu statku na Maderę sportowcy otrzymali informację, że dopłyną oni do Antwerpii 5 sierpnia, czyli jeszcze przed rozpoczęciem konkurencji, w których mieli startować. Wyjątkiem byli strzelcy, których zawody rozpoczynały się już 2 sierpnia. Kiedy statek zacumował do portu w Lizbonie, rozpoczęli oni lądową podróż pociągiem do Belgii, przejeżdżając przez Portugalię, Hiszpanię, Francję i Holandię[5].
Statystyki według dyscyplin
Spośród 25 (lub 22) dyscyplin sportowych, które Międzynarodowy Komitet Olimpijski włączył do kalendarza igrzysk, reprezentacja Brazylii wzięła udział w pięciu. Najliczniejsza grupa zawodników wystąpiła w piłce wodnej (7), zaś najmniejsza w skokach do wody (startował jeden zawodnik)[1].
Czterech zawodników – Orlando Amêndola, João Jório, Ângelo Gammaro i Abrahão Saliture – wystartowało w dwóch dyscyplinach sportu. Dwaj pierwsi byli zgłoszeni nawet do trzech dyscyplin, jednak w jednej byli oni rezerwowymi (Amêndola w wioślarstwie, a Jório w pływaniu)[6].
Piłkarze wodni Brazylii zostali pierwszą drużyną z Ameryki Południowej, oraz drugą (po USA) ekipą spoza Europy, która wystąpiła na igrzyskach olimpijskich[7].
Na turnieju w Antwerpii grano według systemu Bergvalla (na jednych zawodach gra się osobne mecze o złoto, srebro i brąz). W 1/8 finału (w dniu 23 sierpnia) Brazylijczycy grali z drużyną francuską. W regulaminowym czasie gry padł wynik 1–1, jednak w dogrywce Brazylijczycy strzelili aż cztery gole, dzięki czemu awansowali do ćwierćfinału rozegranego dzień później. Tam spotkali się ze Szwedami, z którymi przegrali 3–7. Jedna z bramek dla Szwedów była trafieniem samobójczym. Brazylijczycy nie grali jednak w meczach o srebrne i brązowe medale i żadnego medalu nie wywalczyli. Czterech brazylijskich piłkarzy zdobywało bramki, a najwięcej (3) zdobył Orlando Amêndola; w obydwóch meczach sportowcy z kraju Amazonii grali w tym samym składzie nie dokonując żadnych zmian[8][9].
W Belgii było wówczas bardzo zimno; temperatura wody w basenie miała tylko trzy stopnie Celsjusza[6].
W pływaniu Brazylię reprezentowało dwóch zawodników, którzy wystartowali w jednej konkurencji. 22 sierpnia, Ângelo Gammaro i Orlando Amêndola wystąpili w eliminacjach na 100 m stylem dowolnym. W drugim wyścigu eliminacyjnym popłynął Gammaro, który uzyskał czas 1:22,0. Zajął trzecie miejsce (wyprzedził tylko BrytyjczykaHarolda Annisona), a awans uzyskiwało dwóch najlepszych z każdego wyścigu i najszybszy pływak z trzeciej pozycji. Gammaro uzyskał jednak dość słaby wynik i odpadł z rywalizacji[10].
W czwartym eliminacyjnym wyścigu popłynął jego kolega z reprezentacji, czyli Orlando Amêndola. Dopłynął on szósty do mety wyścigu (był przedostatni, jednak wyprzedził Gérarda Blitza, późniejszego czterokrotnego medalistę olimpijskiego), jednak jego czas jest nieznany. Amêndola, podobnie jak Gammaro, także odpadł z rywalizacji[10].
W skokach do wody wystąpił tylko jeden Brazylijczyk – Adolfo Wellisch, który startował we wszystkich trzech męskich konkurencjach. Wpierw wystąpił w eliminacjach do skoków standardowych z wieży 5 i 10 metrowej (odbyły się one 22 i 23 sierpnia). Oddawszy po dwa skoki z każdej wieży, Wellisch sklasyfikowany został na trzecim miejscu w swojej grupie eliminacyjnej (wśród ośmiu skoczków) i awansował bezpośrednio do finału[11], który rozegrano 25 sierpnia. W nim zaś Brazylijczyk, oddawszy tyle samo skoków, zajął ósme miejsce (37 punktów) i wyprzedził tylko Harolda Clarke'a z Wysp Brytyjskich[12].
Następnego dnia (26 sierpnia) Wellisch startował w eliminacjach skoków z trampoliny. Każdy zawodnik miał do dyspozycji 12 prób. Przedstawiciel „canarinhos” oddawał skoki w drugiej grupie zawodników, w której zajął czwarte miejsce (19 punktów); nie wystarczyło to do awansu do finału (z każdej grupy awansowało trzech zawodników)[13]. Adolfo Wellisch startował jeszcze w skokach prostych i złożonych z wieży 5 i 10 metrowej. 29 sierpnia wystąpił w finale, w którym zajął ostatnią (siódmą) pozycję. Brazylijczyk nie startował w eliminacjach a mimo to wystąpił w finale. Nie wiadomo w jakich okolicznościach dopuszczono go do udziału w finale bez wcześniejszych kwalifikacji[14][9].
Wioślarska reprezentacja brazylijska wystąpiła tylko w jednej konkurencji – czwórce ze sternikiem. Wystąpili oni w trzecim półfinałowym wyścigu (28 sierpnia). Drużyna brazylijska zajęła w nim drugie miejsce (z czasem 7:25,4), przegrywając tylko z Amerykanami a wyprzedzając Czechosłowację. Brazylijczycy mieli jednak czas gorszy o osiem sekund, ponadto do finału awansował tylko zwycięzca wyścigu (tu Stany Zjednoczone). Wioślarze z kraju kawy mieli jednak ogółem szósty wynik, lepszy od Belgów i wspomnianych wioślarzy z Czechosłowacji[15].