Czuła jest noc
Tender Is the Night
|
Autor
|
Francis Scott Fitzgerald
|
Typ utworu
|
powieść
|
Wydanie oryginalne
|
Miejsce wydania
|
Stany Zjednoczone
|
Język
|
angielski
|
Data wydania
|
1934
|
Wydawca
|
Charles Scribner's Sons
|
Czuła jest noc (tytuł oryginalny Tender Is the Night) – powieść amerykańskiego pisarza Francisa Scotta Fitzgeralda z 1934 roku.
Tytuł powieści został zaczerpnięty z Ody do słowika (Ode to a Nightingale) autorstwa Johna Keatsa.
Książka opowiada historię doktora psychiatrii Dicka Divera i jego chorującej na schizofrenię żony Nicole. Opublikowana sześć lat przed śmiercią Fitzgeralda, ta historia o rozpadającym się małżeństwie stanowi odzwierciedlenie życia autora nękanego alkoholizmem i chorobą psychiczną żony Zeldy. Wiele jest sytuacji kryminalnych, czasami nieco sztucznych.
Powieść wydawana jest w dwóch wersjach. Pierwsza, opublikowana w 1934 roku, wykorzystuje retrospekcje; druga, poprawiona wersja, przygotowana przez przyjaciela Fitzgeralda, znanego krytyka Malcolma Cowleya na podstawie notatek o poprawkach pozostawionych przez pisarza, ma układ chronologiczny i ukazała się po raz pierwszy pośmiertnie w 1948 roku. Mogło to być wynikiem negatywnych wzmianek w recenzjach dotyczących układu czasowego powieści.
Fabuła
Czerwiec 1925 roku. Psychiatra Dick (34 lata) i Nicole (23 lata) Diver to efektowne amerykańskie małżeństwo z dwójką dzieci, które ma willę w południowej Francji w Tarmes niedaleko Cannes i otacza się kręgiem przyjaciół, też głównie Amerykanów, urządzając słynne przyjęcia. W tej samej wypoczynkowej miejscowości przebywa w hotelu Gausse’a 17-letnia Rosemary Hoyt, młoda, lecz już sławna aktorka, z matką. Rosemary zadurza się w Dicku i zaprzyjaźnia z Nicole. Dick rozważa rozpoczęcie romansu z Rosemary.
Rosemary wyczuwa, że para ta ma jakieś problemy. Podczas przyjęcia Nicole wpada w histerię w łazience. Tommy Barban, bohater wojenny, lojalnie broni wtedy honoru Diverów w pojedynku z mężem wścibskiej kobiety. Rosemary i Diverowie przenoszą się do Paryża, gdzie imprezują i podróżują. Romans ogranicza się do ukradkowych pocałunków. Utalentowany muzyk Abe North jest często pijany. Pewnego razu błędnie wskazuje policji dwóch Murzynów, aż w końcu pomagający mu jako świadek rzekomej kradzieży czarnoskóry Jules Peterson zostaje zamordowany i pozostawiony w łóżku w pokoju hotelowym Rosemary, co tworzy sytuację, która mogłaby zniszczyć jej karierę. Dick przenosi ciało na korytarz, a Nicole ukrywa zakrwawioną pościel i potem znów ma napad histerii.
Okazuje się, że Nicole Warren była początkowo pacjentką Dicka w Zurychu ze skomplikowaną nerwicą, wynikającą z kazirodczej relacji z ojcem. Ona zakochała się w Dicku, ale on ożenił się z nią częściowo po to, by zapewnić jej trwałą stabilność emocjonalną. Z kolei siostra Nicole, Baby Warren, silnie sprzeciwiała się temu małżeństwu, uważając, że Dick widzi w Nicole tylko spadkobierczynię chicagowskiej fortuny.
Dick wydaje znaczącą książkę naukową. Wiele razem podróżują. W tym miejscu kończą się retrospekcje. Dick dostaje propozycję od przyjaciela, doktora Franza Gregoroviusa, by zakupili tamtą szwajcarską klinikę, i Nicole płaci za całą placówkę. Gdy Nicole dowiaduje się o rzekomym uwiedzeniu przez Dicka innej nastolatki, próbuje skierować samochód z całą rodziną do przepaści. Po śmierci ojca Dick jedzie do Ameryki, potem do Rzymu, mając nadzieję, że zobaczy się z Rosemary. Rozpoczynają krótki romans, który kończy się nagle i boleśnie. Dick ma potem ostre starcie z włoskimi policjantami i siostra Nicole pomaga mu wydostać się z więzienia. Ta upokarzająca sytuacja jest wynikiem narastającego alkoholizmu. Wkrótce pacjenci zaczynają się skarżyć i jego miejsce jako wspólnika odkupują inni amerykańscy inwestorzy po sugestii współwłaściciela. Diverowie wracają na Riwierę.
Dick pije dalej, tęskni za Rosemary, teraz odnoszącą sukcesy gwiazdą Hollywood, a jego małżeństwo z Nicole rozpada się. Nicole staje się coraz bardziej niezależna. Dick jest stale nieszczęśliwy z powodu swojego nieudanego życia, przestaje być pewny siebie i przyjacielski, w sytuacjach towarzyskich i rodzinnych robi się sarkastyczny i niegrzeczny wobec wszystkich. Nicole musi się od niego dystansować z zakłopotaniem. Wznawia on na Riwierze romans z Rosemary, ale szybko go kończy na zawsze. Nicole w tym czasie spotyka się z Tommym Barbanem, za którego w końcu wychodzi po rozwodzie z Dickiem. Dick wraca do Ameryki i próbuje pracować jako psychiatra, ale musi przenosić się do coraz mniejszych miejscowości z powodu różnych problemów z młodymi kobietami.
Bohaterowie powieści
- Dick Diver
- Nicole Diver
- Lanier i Topsy Diver
- Rosemary Hoyt
- Elsie Speers
- Tommy Barban
- Baby Warren
- Abe North
- Mary North
- Franz Gregorovius
Linki zewnętrzne