Trewir leży w środkowej części doliny Mozeli. Większa część miasta ulokowana jest na wschodnim brzegu rzeki. Wzgórza wokół Trewiru – wykorzystywane pod uprawę winorośli – rozciągają się aż do łańcucha Hunsrück na południu i do Eifel na północy.
Położony jest w pobliżu granicy Niemiec z Luksemburgiem. Najbliższe duże miasta to Saarbrücken (ok. 80 km na południowy zachód), Koblencja (ok. 100 km na północny wschód) oraz Luksemburg (ok. 50 km na zachód).
Średnia roczna temperatura powietrza w Trewirze wynosi 9,3 °C. Całkowita średnioroczna suma opadów to 719 mm. Najcieplejszymi miesiącami są lipiec i sierpień (średnia temp. 16,1–17,8 °C), a najchłodniejszymi grudzień, styczeń i luty (średnia temp. −0,6–1,6 °C). Najobfitsze opady występują pomiędzy czerwcem a sierpniem (70–80 mm), a najmniejsze w marcu (37 mm)[4].
Miasto podzielone jest na 19 okręgów (niem. Ortsbezirk). Każdy okręg posiada własną radę (niem. Ortsbeirat) oraz administratora (niem. Ortsvorsteher). Okręgi Trewiru według numerów administracyjnych (w nawiasie nazwa dzielnicy):
11 Mitte/Gartenfeld
12 Nord (Nells Ländchen, Maximin)
13 Süd (St. Barbara, St. Matthias bzw. St. Mattheis)
21 Ehrang/Quint
22 Pfalzel
23 Biewer
24 Ruwer/Eitelsbach
31 West/Pallien
32 Euren (Herresthal)
33 Zewen (Oberkirch)
41 Olewig
42 Kürenz (Alt-Kürenz, Neu-Kürenz)
43 Tarforst
44 Filsch
45 Irsch
46 Kernscheid
51 Feyen/Weismark
52 Heiligkreuz (Alt-Heiligkreuz, Neu-Heiligkreuz, St. Maternus)
53 Mariahof (St. Michael)
Historia
Czasy rzymskie
Według podania o powstaniu Trewiru, spisanego po raz pierwszy w 1105 roku w Gesta Treverorum, miasto zostało założone przez Trebeta (syna króla Asyryjczyków Ninusa) 1300 lat przed powstaniem Rzymu. Do legendy tej nawiązuje napis z 1684, umieszczony na Domu Czerwonym (niem. Rotes Haus) przy trewirskim Rynku Głównym (niem. Hauptplatz): „ANTE ROMAM TREVERIS STETIT ANNIS MILLE TRECENTIS” (pol. Przed Rzymem Trewir stał 1300 lat). Znaleziska archeologiczne stwierdzają obecność osadników na tym terenie w III wieku p.n.e. Obszar Trewiru zamieszkiwany był przez szczep celtycki, Trewerów.
Legiony Juliusza Cezara podbiły plemiona Trewerów pomiędzy 58 a 50 p.n.e. W 30 p.n.e. u podnóża Petrisbergu powstał obóz wojskowy, który jednak nie był długo użytkowany. Dopiero w 16 p.n.e. Rzymianie założyli miasto nazwane Augusta Treverorum ku czci cesarza Augusta. Inne miasta poświęcone Augustowi to Augsburg w południowo-zachodniej Bawarii oraz Augst w północnej Szwajcarii. Po reorganizacji prowincji rzymskich w Niemczech cesarz August mianował Trewir stolicą prowincji Gallia Belgica. W II wieku wybudowano mury obronne, a wjazdu do miasta broniły bramy Porta Nigra, Porta Inclyta usytuowana przy nowym moście na Mozeli, Porta Alba oraz Porta Media. Częścią murów obronnych był też amfiteatr, który służył również jako zachodnia brama wjazdowa. W II wieku zbudowano także zespół łaźni rzymskich Barbarathermen, których jedynie część podziemna zachowała się do naszych czasów.
W drugiej połowie III wieku miasto stało się siedzibą arcybiskupa, a pierwszym biskupem Trewiru był Eucharius. Pomiędzy 271 a 274 Trewir stał się stolicą samozwańczego cesarstwa galijskiego (łac. Imperium Galliarum) z antycesarzem Tetrikusem I na czele. Cesarstwo galijskie zostało z powrotem wcielone do imperium rzymskiego przez cesarza Aureliana w 274. W roku 275 Trewir najechali i złupili Frankowie i Alemanowie. Miasto odbudowano za panowania Konstancjusza I, który uczynił Treveris swoją siedzibą na lata 293–306. Trewir pełnił funkcje rezydencji władców cesarstwa zachodniorzymskiego do 395 Z 80 tys. mieszkańców w roku 300 Trewir był największym miastem na północ od Alp.
Za panowania cesarza Konstantyna Wielkiego (306-337) miasto zostało rozbudowane. Wzniesiono wiele monumentalnych budowli, m.in. pałac cesarski oraz łaźnie cesarskie (niem. Kaiserthermen). W 326 roku prywatna rezydencja rodziny cesarskiej została przebudowana do podwójnej bazyliki, której pozostałości są widoczne w Katedrze św. Piotra (niem. Trierer Dom St., Peter) oraz sąsiadującym Kościele Najświętszej Marii Panny (niem.Liebfrauenkirche). Do dziś zachowała się również aula tronowa (łac. Aula Palatina) cesarza Konstantyna, w której obecnie znajduje się kościół protestancki. Żaden z budynków łaźni nie przetrwał nienaruszony do naszych czasów.
Od roku 318 Trewir był siedzibą prefektury galijskiej (łac. Praefectus Praetorio Galliarium), jednej z dwóch najważniejszych jednostek administracyjnych w cesarstwie zachodniorzymskim, które zarządzały prowincjami zachodniorzymskimi od Maroka po Brytanię. Cesarz Konstantyn II sprawował stąd władzę w latach 328–340. Do Trewiru został wygnany z polecenia cesarza Konstantyna św. Atanazy, biskup Aleksandrii w 335 roku. W tym mieście zawiązała się jego przyjaźń z miejscowym biskupem św. Maksyminem[6]. W roku 340 w Trewirze urodził się św. Ambroży, późniejszy biskup Mediolanu. Od roku 367, za panowania Walentyniana I, Trewir po raz kolejny stał się siedzibą cesarzy, aż do śmierci Teodozjusza I w roku 395. Przez kilka lat (383-388) był też stolicą cesarza Magnusa Maksymusa. W 407 roku, wkrótce po inwazji Galii przez Wandalów, Alanów oraz Swebów, prefektura galijska została przeniesiona do Arles nad Rodanem. W V wieku miasto było kolejno zdobywane przez Franków (około 413 i 421), a potem Hunów pod wodzą Attyli (451), by w końcu powtórnie znaleźć się w posiadaniu Franków w roku 475.
Średniowiecze
Na mocy traktatu z Verdun Trewir stał się częścią państwa wschodniofrankijskiego, które było poprzednikiem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Następnie miasto było władane przez grafów. W 902 roku Trewir przeszedł we władanie arcybiskupa. Od X wieku miasto czyniło próby uniezależnienia się, tak by podlegać bezpośrednio cesarzowi. W 1212 cesarz Otto IV nadał miastu suwerenność w obrębie cesarstwa, którą podtrzymał później król Konrad IV. Suwerenność wiązała się z prawem do pobierania podatku i cła oraz niezależnym sądownictwem. W 1309 miasto musiało ponownie poddać się władzy arcybiskupa, potężnego Baldwina Luksemburskiego. Zmianę statusu miasta potwierdził w 1364 cesarz Karol IV, a następnie w 1580 najwyższy sąd cesarstwa (niem. Reichskammergericht). Aż do końca Starej Rzeszy miasto było stolicą księstwa elektorskiego (niem. Kurtrier).
Po wygranej Francuzów w Bitwie pod Hohenlinden i Pokoju w Lunéville Francja utrzymała kontrolę nad księstwami na lewym brzegu Renu, rezygnując ze swych roszczeń do terytoriów na brzegu prawym, dlatego mieszkańcy Trewiru pozostali obywatelami Francji. W 1803 roku został powołany w mieście Sąd Apelacyjny dla czterech francuskich departamentów. Wojska pruskie zajęły miasto w styczniu 1814 roku i Trewir został wcielony do Królestwa Prus. W 1818 roku urodził się tutaj w żydowskiej rodzinie Karol Marks. W 1871 roku, po wojnie z Francją, Trewir stał się częścią nowo utworzonego cesarstwa niemieckiego. W 1876 roku zburzono cztery bramy miejskie.
W 1938 roku podczas nocy kryształowej została zbezczeszczona przez nazistów żydowska synagoga. 19, 21 i 23 grudnia 1944 roku w czasie II wojny światowej miasto zostało zbombardowane przez lotnictwo brytyjskie i amerykańskie, w wyniku czego nastąpiły poważne zniszczenia i zginęło około 400 osób. Alianci zajęli Trewir bez większych strat 2 marca 1945 roku.
średniowieczny Rynek Główny (niem. Hauptmarkt) wraz z późnogotycką Steipe (dawną salą bankietową władz miejskich), Czerwonym Domem (niem. Rotes Haus), kościołem św. Gangolfa (St. Gangolf), Marktkreuz oraz fontanną św. Piotra
dom Trzech Króli (niem. Dreikönigenhaus) wczesnogotycki dom przy ulicy Simeonstrasse
żurawie nad Mozelą: Stary Żuraw (niem. Alter Krahnen) z 1413 roku oraz barokowy Młodszy Żuraw (niem. Jüngerer Krahnen, inaczej zwany też (Alte) Zollkran) z 1774
zamek Elektorski (niem. Kurfürstliches Schloss)
rokokowy Pałac Książąt Elektorów (niem. Rococo-Palais der Kurfürsten)
Ponadto w Katedrze świętego Piotra (Dom St. Peter) w Trewirze znajduje się tzw. Suknia z Trewiru, czyli szaty w których według tradycji Jezus Chrystus przeszedł Drogę Krzyżową. Zostały one podarowane przez Helenę, cesarzową rzymską.
Gospodarka
W mieście rozwinął się przemysł metalowy, spożywczy, włókienniczy, maszynowy, gumowy, ceramiczny oraz skórzany[7].
↑Kann Hans-Jochim. Auf den Spuren von Konstantin und Helena. Trier, 2007. s. 21. Niektóre Żywoty św. Heleny podają Nikomedię jako miejsce jej śmierci, ale jest to sprzeczne z informacją, że zmarła na rękach swojego syna. Wiadomo, że w tym czasie Konstantyn Wielki przebywał w Trewirze.
↑Sztych Meriana z 1646 przypomina drzeworyt przedstawiający Trewir w 1548 pochodzący z dzieła Sebastiana MünsteraCosmographiae Universalis (Tytuł: Situs & figura antiquissimae & praecipuae Medioniatricum ciuitatis Treuirensis), który uchodzi za pierwsze autentyczne przedstawienie miasta. Sztych Meriana jest bardziej szczegółowy niż drzeworyt, nie oddaje jednak wielu zmian architektonicznych jakie miały miejsce w latach 1548–1646 (np. przebudowa Bazyliki Konstantyna)[5].