Negerhollands

Het Negerhollands (Engels: Virgin Islands Dutch Creole[1][2]) is een in 1987 uitgestorven creooltaal die voornamelijk tussen 1730 en 1830[3&…

Negerhollands
Negerhollands
Taalcodes
ISO 639-3 dcr
Portaal  Portaalicoon   Taal
Nederlands wereldwijd
Vlag van België Vlag van Nederland Vlag van Suriname Vlag van Aruba Vlag van Curaçao Vlag van Sint Maarten
Map of the Dutch World.svg
Nederlands
Nederlandse creoolse talen
Portaal  Portaalicoon   Nederlands

Het Negerhollands (Engels: Virgin Islands Dutch Creole[1][2]) is een in 1987 uitgestorven creooltaal die voornamelijk tussen 1730 en 1830[3] werd gesproken in Deens-West-Indië, de moderne Amerikaanse Maagdeneilanden. Op de eilanden St. Thomas en St. John werd de taal, die was gebaseerd op het Zeeuws en West-Vlaams, tot in de 20e eeuw gesproken door nakomelingen van mensen die leefden in slavernij en die eerder op Nederlandse plantages in het Caribisch gebied hadden gewerkt.

In 1926 (De Josselin de Jong) en in 1936 (Nelson) bleek dat nog tientallen mensen deze taal spraken. Met name op St. John bleef de taal nog bewaard. Negerhollands werd echter zelden in het openbaar gesproken. Aan het eind van de jaren zeventig deed Anne Graves nog onderzoek naar de gesproken taal met een handjevol laatste sprekers, onder wie Alice Stevens. Toen Stevens in 1987 als laatste spreekster overleed, is de taal officieel uitgestorven verklaard. Alice Stevens was door haar grootouders opgevoed, waardoor de taaldood een generatie opgeschoven werd.[4]

Na de val van het IJzeren Gordijn in 1989 kon het archief van de Evangelische Broedergemeente te Herrnhut in de voormalige Duitse Democratische Republiek beter bezocht worden door onderzoekers uit het Westen. Dit archief bleek een enorme collectie handschriften in het Negerhollands te bevatten. Hieronder bevinden zich diverse Bijbelteksten, maar bijvoorbeeld ook zo'n 150 door slaven geschreven brieven uit de 18e eeuw.

Andere op het Nederlands gebaseerde creooltalen in de Caribische regio zijn in Guyana het Skepi en het Berbice-Nederlands. In de op het Engels gebaseerde creooltaal Virgin Islands English Creole zijn nog tientallen woorden te herkennen die uit het Negerhollands afkomstig zijn.[4]

Voorbeelden

  • As Pussie ka slaep, Rotto le kurrie na Vluer (Als de poes slaapt, lopen de ratten over de vloer)
  • Ju no weet, wat sender le due? (Weet je niet wat ze doen?)
  • Het Onzevader, versie 1770:[5]
Ons Vaeder
Ju die bin na binne die Hemel
Ju Naem wort geheiligt
Ju Koningrijk kom
Ju wil geskiet na Aerde glik na binne die Heemel
Gief ons van Dag ons daglik Broot
Vergeef ons ons skylt, glik ons le vergeef ons Skyldenaar sender.
En no lej ons na binne Versueking
Maer verlos ons van die Quaet.
Want van Ju bin die Kooningrik
Die Kragt en die Heerlikheit
Na die Eewigheit. Amen.

Voorbeeldtekst 1

Negerhollands

Die hab well twee drie onder die swart Volk, die sender a leer voor verstaan beetje van die hollandisch Taal, as sender woon na die Stadt, en hoor die ider Dag van die Blanko, maar die Plantey-Volk no kan vor verstaan die soo. Doch, die no sal maak een Verhinder, as die lieve Broeer will skriev eenmaal na sender, maski die ben Hollandisch of na die Hoogduytsch, soo die sal maak sender moeschi bli, en ons sal lees die Brief voor sender na Creol. Na St. Croix die hab meer van die Negers, die sender kan verstaan English, as na St. Thomas en St. Jan, maar doch sender English Praat ka mingel ook altoeveel met die Creol- en Guinee-taal... Da Neger-English die ben.

Nederlands
Onder het zwarte volk zijn er wel twee of drie die hebben geleerd om een beetje van de Hollandse taal te verstaan, omdat zij in de stad wonen, en het iedere dag van de blanken horen, maar het plantagevolk kan het niet verstaan. Doch, dit zal hen niet verhinderen, omdat de lieve broeder hun zo nu en dan schrijft, of in het Hollands of in het Hoogduits, wat hen heel erg blij zal maken, en wij zullen die brief aan hen voorlezen in het Creool. Op St. Kruis zijn er meer van die negers, die Engels kunnen verstaan dan op St. Thomas en St. Jan, maar toch is hun Engels veelal gemixt met de Creool- en Guineese talen. Dat is Neger-Engels.

— Moravian missionary Johan Auerbach in 1774[4]

Voorbeeldtekst 2

Negerhollands

Maer, wanneer ons sa krieg Tee van Dag? Die Waeter no ka kook nogal. Die Boterham sender no ka snie? Ja, maer die no hab Kaes, en Tata no keer voor Botterham soso. Lastaen sender braen van die rook Karang sender. Kassavie sa wees meer suet mit die Karang as Broot. Ju bin een Creol waer-waer.

Nederlands
Maar, wanneer zullen wij vandaag thee krijgen? Het water kan niet nogal koken. Kunnen zij de boterham niet snijden? Ja, maar zij hebben geen kaas en blanken geven niet zo zeer om boterhammen zonder. Laat staan dat zij het warm krijgen van het roken van karang. Cassave met de karang zal meer zoet zijn dan brood. Jij bent een ware creool.

— Uit 1770[6]

Voorbeeldtekst 3

Negerhollands

Die how cirj bin fol, en sal gaw ha calluf. Die boricka ka marro en caló over die bergi, mi ka stier die jung fo lo fang die. Die farki bin na cot, mi lolo suk bateta-tow fo jeet fo die. Een cuj ka kom over die barcad en ka destroi alga die jung plantsoon; wen mi fang die mi sal drag die na fort, mak die eigenaer betal. Mi lolo na taphus, mi lolo suk stekki sowed gut fo mi goj na pot.

Nederlands
De oude koe is hoogzwanger ('vol') en zal gauw kalven. De muilezel is ontsnapt en de berg overgelopen; ik heb de jongen eropuit gestuurd om hem te vangen. Het varken zit in de stal; ik ga op zoek naar zoete aardappelstengel ('touw') om hem te voeren. Er is een koe over het hek gekomen en heeft de hele jonge aanplant vernield; als ik haar te pakken krijg, breng ik haar naar het fort, en laat ik de eigenaar betalen. Ik ga naar de stad; ik ben op zoek naar een stukje gezouten vlees om in mijn pan te doen.

— Uit 1881[7]


Literatuur en onderzoek

Het onderzoek naar het Negerhollands valt grofweg uiteen in twee gebieden: het onderzoek naar de twintigste-eeuwse gesproken taal en dat naar de oudere geschreven taal. Onderzoekers die zich bezighouden met het gesproken Negerhollands zijn onder anderen: Robin Sabino (Auburn University) en Gilbert Sprauve (University of the US Virgin Islands).[8] Onderzoekers die zich meer bezighouden met de geschreven teksten zijn onder anderen: Hans den Besten (Universiteit van Amsterdam), Peter Stein (Duitsland), Thomas Stolz (Duitsland), Hein van der Voort (Radboud Universiteit Nijmegen), Robbert van Sluijs (Radboud Universiteit Nijmegen) en Cefas van Rossem (Radboud Universiteit Nijmegen).

Zie ook

Literatuurlijst

  • D.C. Hesseling Het Negerhollandsch der Deensche Antillen (1905)[9]
  • J.P.B. de Josselin de Jong Het Huidige Negerhollandsch (1926)
  • Cefas van Rossem & Hein van der Voort (red.) Die Creol Taal, 250 years of Negerhollands texts (1996).[4]

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.