Dwór Gorayskich w Szebniach
nr rej. A-350/96 z 21.03.1996[1]
|
![Ilustracja](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Szebnie%2C_dw%C3%B3r_Gorayskich_%28HB1%29.jpg/240px-Szebnie%2C_dw%C3%B3r_Gorayskich_%28HB1%29.jpg) Widok ogólny
|
Państwo
|
Polska
|
Województwo
|
podkarpackie
|
Miejscowość
|
Szebnie
|
Typ budynku
|
dwór
|
Ukończenie budowy
|
pierwsza połowa XIX w.
|
Pierwszy właściciel
|
Aleksander Gorayski
|
Kolejni właściciele
|
Rodzina Gorayskich do 1939
|
Położenie na mapie gminy wiejskiej Jasło
|
Położenie na mapie Polski
|
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
|
Położenie na mapie powiatu jasielskiego
|
49°45′41,9″N 21°35′40,4″E/49,761639 21,594556
|
|
Dwór Gorayskich w Szebniach – zabytkowy dwór wybudowany w XIX w., wraz z parkiem, znajdujący się w miejscowości Szebnie koło Jasła.
Opis
W 1789 Aleksander Gorayski szambelan króla Stanisława Augusta Poniatowskiego ożenił się z Teofilą Bukowską właścicielką dóbr w Szebniach i odtąd aż do 1939 rodzina Gorajskich była w ich posiadaniu[2]. Po Aleksandrze dobra odziedziczył jego syn Ludwik, a następnie wnuk Aleksander, po którego śmierci majątek przejął jego bratanek Jan Korczak Gorayski. W roku 1890 właścicielem dóbr ziemskich w Szebniach był Kazimierz Gorayski, natomiast w 1899 prawnuk pierwszego Aleksandra Jan Gorayski (1871-1929), za którego własności nastąpiła przebudowa budynku dworu do obecnej postaci. Po nim dwór wraz z majątkiem odziedziczył jego syn Adam (1905-1980), który w 1939 opuścił Polskę. W trakcie II wojny światowej we dworze mieszkali oficerowie niemieccy oraz personel weterynaryjny[3][4]. Po wojnie w latach 1962–2001 w kompleksie dworskim znajdował się Państwowy Dom Dziecka[2]. W 2006 o zwrot upominali się spadkobiercy pierwotnych właścicieli ale sąd przyznał własność Starostwu Powiatowemu w Jaśle.
-
Elewacja frontowa
-
Elewacja tylna
-
Park
Dwór wzniesiony został w pierwszej połowie XIX w. dla rodziny Gorayskich. W 1899 został powiększony według projektu krakowskiego architekta Tadeusza Stryjeńskiego. To eklektyczny, murowany budynek, założony na planie prostokąta o urozmaiconej bryle[5]. W większej części parterowy, nakryty niskimi dachami, z głównym wejściem w parterowym aneksie po stronie zachodniej, flankowanym przyściennym półkolumnami i zwieńczonym falistym naczółkiem[3]. Przy okazji przebudowy w 1899 założony został zapewne park krajobrazowy[4].
W Szebniach na cmentarzu obok kościołów zachowała się neogotycka kaplica grobowa Gorayskich z 1895[6].
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 [dostęp 2023-12-07] .
- ↑ a b Zdzisław Świstak i inni: Na śladach dworów i dworków Jasielszczyzny. Mała Poligrafia Redemptorystów w Tuchowie, Jasło 2005, s. 227, 235. ISBN 83-86744-58-8. OCLC 749753089.
- ↑ a b Piotr Libicki: Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu. Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2012, s. 441. ISBN 978-83-7510-597-1.
- ↑ a b Dwór w Szebniach. wuozprzemysl.pl. [dostęp 2023-12-17].
- ↑ Jacek Żabicki: Leksykon zabytków architektury Lubelszczyzny i Podkarpacia. Wydawnictwo Arkady, Warszawa 2013, s. 371. ISBN 978-83-213-4787-5.
- ↑ Sylwester Polakowski: Pozostałości założeń dworskich województwa podkarpackiego. Wydawnictwo Lygian, Krosno 2012, s. 145, 146. ISBN 978-83-935995-0-9. OCLC 832725955.